Yeni bir araştırma, Atlantik Meridyonel Devridaim Akıntısı (AMOC)’nın klasik “konveyör bant” tanımının ötesinde bir işlevi olduğunu gösteriyor. Bilim insanları, AMOC’nin sadece ısıyı bir yarımküreden diğerine taşıyan bir sistem olmadığını, okyanus içindeki ısının atmosfer ve uzaya ne kadar aktarılacağını belirleyen bir “ısı vanası” olarak çalıştığını savunuyor. İnsan kaynaklı iklim değişikliğiyle AMOC’nin zayıfladığı belirtilirken, araştırmacılar bu sürecin belirli bir eşik aşıldığında kendi kendini güçlendirip geri döndürülemez bir hale gelip gelmeyeceğini incelemekte.
Çalışmada, Pleistosen döneminde yaşanan buzul çağlarını taklit eden üç iklim modeli kullanıldı. Modeller, AMOC güçlü olduğunda Kuzey Atlantik’te derin su oluşumunun hızlandığını ve okyanusun büyük miktarda ısıyı atmosfere aktarabildiğini gösterdi. AMOC zayıfladığında ise derin su hareketleri duruyor, ısı kaybı azalıyor ve okyanusun iç kesimlerinde ısı birikimi artıyor. Bu durum, “ısı vanası” analogisiyle açık bir vana olduğunda ısı dışarı çıkabiliyor, kapandığında ise okyanusun içinde kalıyor şeklinde özetlenebiliyor.
Yeni model, Grönland ve Antarktika’daki sıcaklık değişimlerinin hız farkını da açıklıyor; Kuzey Atlantik’in hızlı ısı kaybı, okyanusun toplamda depoladığı ısının yavaş değişmesiyle ilişkilendiriliyor. AMOC’nin gelecekte birden fazla kararlı duruma sahip olup olmayacağının belirlenmesi, zayıflamanın geçici mi yoksa geri döndürülemez bir çöküşe mi dönüştüğü açısından kritik. Çalışma, Nature Geoscience dergisinde yayımlandı.
