(ANKARA) – Dört ABD merkezli insan hakları örgütü, Trump yönetiminin Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM)’ye yönelik yaptırımlarına karşı federal dava açtı. Davalar, UCM’nin Netanyahu’ya verilen tutuklama emri ve Afganistan’da yürütülen soruşturma nedeniyle gündeme geldi. Örgütler, yaptırımların insan hakları yardım çalışmalarını engellediğini, anayasal hakları ihlal ettiğini iddia ediyor.
Trump’ın 2025’te imzaladığı kararname, UCM’nin savcılarına, hakimlerine ve soruşturmalara destek veren kişi ve kuruluşlara yaptırım uygulamasını mümkün kılacak şekilde tasarlandı. Kararname, UCM’nin ABD ve İsrail’e yönelik bazı soruşturmalarını “güvenlik tehdidi” olarak nitelendirdi. UCM, 21 Kasım 2024’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında Gazze’de işlenen savaş suçları nedeniyle tutuklama emri çıkardı; 5 Mart 2020’te ise Afganistan’da ABD askerlerinin eylemlerini kapsayan soruşturmayı onayladı.
Amerikan Dostları Hizmet Komitesi (AFSC), Anayasal Haklar Merkezi, İnsan Hakları İzleme Örgütü ve Açık Toplum Enstitüsü, New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi’nde dava açtı. Örgütler, yaptırımların savaş suçları mağdurlarını temsil etmelerini, UCM’ye hukuki görüş sunmalarını ve Filistinli insan hakları kuruluşlarıyla araştırma yürütmelerini engellediğini belirtti. İnsan Hakları İzleme Örgütü, Trump’ın başkanlık yetkisini aştığını söyledi. AFSC Genel Sekreteri Joyce Ajlouny, “ABD hükümetinin UCM’yi dağıtmaya yönelik çabaları, hedeflerin ötesinde zarar veriyor. Bu, savaş suçları mağdurlarına hakaret.” dedi.
UCM’nin Roma Statüsü’ne taraf olmaması, Trump yönetiminin mahkemenin ABD vatandaşları ve İsrailli yetkililere yönelik adımlarını yetki aşımı olarak gördüğünü gösterdi. Washington, UCM hakimlerine ve savcılarına yaptırım uygulamaya başladı. Mahkemeye delil sağlayan Filistinli kuruluşlar ve BM Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese de yaptırım kapsamına alındı. Açık Toplum Enstitüsü’nün James Goldston, “Yaptırımlar hukukun üstünlüğüne, bağımsız hakim ve savcılara saldırı.” dedi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, UCM’ye yönelik baskıyı artıracağını açıklarken mahkeme “işlevsiz hale getirilecek” dedi. Rubio, “Yasalarla, anlaşmalarla ve sözde uluslararası hukukun gücüyle savaşıyoruz.” sözleriyle, ABD’nin UCM’ye yönelik tutumunu daha yakından inceleyeceğini duyurdu. Örgütler, yaptırımların sadece ABD’de değil, diğer ülkelerde faaliyet gösteren insan hakları kuruluşlarını da etkilediğini vurguladı.
İnsan hakları örgütleri, yaptırımların mahkeme çalışanlarının hukuki destek, araştırma, savunuculuk ve insani yardım faaliyetlerini kısıtladığını belirtti. Trump’ın kararnameyle UCM’nin “son başvuru mercii” olarak hizmet ettiğini söyleyen Goldston, “Yaptırımlar hukukun üstünlüğüne saldırı.” diyerek örgütlerinin endişesini dile getirdi. Bilinmiyor, bu yaptırımların kapsamı ve süresi hakkında detaylar.
Kaynak: Orijinal Haber
